Ev'den işe!

Norveç'in kriterlerinin AB kriteri, AB kriterlerinin BM kriteri, BM kriterlerinin küresel kriterleri olarak kabul ediliyor, diğer Avrupa ülkelerinin de kendilerine göre evrensel/küresel algıya kattıkları kriterler var. Türkiye, önüne konan yol haritasını takip edip söz konusu kriterleri sosyo-ekonomik ve politik sistemine dahil etmeye çalışıyor. Belirtmek gerekir, ne AB çevreleri ne içeride sivil kuruluşlar üzerinden yeni resmî görüş ve emredici ideoloji yerleştirme çabası içinde olan çıkar ve baskı grupları alınan mesafeyi yeterli görmüyor.

2009 ölçümlerine göre "kadının ekonomik katılım ve fırsat eşitliği" bakımından dünya ülkeleri arasında 130.; "siyasete katılım" konusunda 107.; "güçlenme endeksi"ne göre 101. ve "cinsiyet uçurumu" bakımından 129. sırada bulunuyor. Bilindiği üzere 12 Eylül referandumunda anayasaya "kadına pozitif ayrımcılık" amir hüküm haline getirildi, arkasından diğer uygulama ve reformlar yağmaya başladı.

Esasında geleneksel olarak kadınlar her zaman aile ekonomisine hatırı sayılır katkıda bulunuyorlar. Mesela 2004'te DİE verilerine göre bölgeler bakımından katılım şöyle gerçekleşmişti: Karadeniz'de kadınların yüzde 66,2'si, Doğu Anadolu'da 40,4'ü, Marmara'da 35,7'si, İç Anadolu'da yüzde 21,3'ü. (Radikal, 6 Haziran 2004) Ancak yeni dönemde kadının ekonomiye katkısı, ev ve geleneksel tarzda değil, piyasa üzerinden gerçekleşecekti; çünkü kadının geleneksel katkısı AB kriterlerine uygun değildir. AB'yle uyumlu hale gelsin diye Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı "Kadın Çiftçiler El Kitabı" hazırladı. Kitapçıkta hayvancılık, gıda ve el sanatları yanında kadına karşı şiddet, töre cinayetleri ve kadın hakları konularında da "aydınlatıcı bilgiler" koydu. İlki 2008'de Ankara'da, sonuncusu Konya'da olmak üzere 9 ayrı şehirde "Kırsal Alanda Kadın Çalıştayları" düzenledi.

Geçen sene radikal bir adım atıldı, işsizlik oranının yüzde 14'lere çıktığı, işsizlerin ezici çoğunluğunun erkeklerin olduğu ülkemizde hükümet, yeni işe alınan kadınların sigorta priminin ilk yıl tamamını, ikinci yıl yüzde 80'ini, üçüncü yıl yüzde 60'ını, dördüncü yıl yüzde 40'ını, beşinci yıl yüzde 20'sini ödeme kararı aldı. Gençlerin yüzde 25'i işsiz, her sene işgücüne 500 bin ila 800 bin kişi civarında katılıyorken, bu radikal karar kadın iş alımında iyi bir artışı sağladı. (Zaman, 8 Haziran 2010) TÜİK'in verilerine göre 2010 yılının nisan ayı itibarıyla işsizlik oranı yüzde 12 iken, işsiz sayısı 3 milyon 71 bin idi. İşsizlik rakamlarına, iş aramayıp işbaşı yapmaya hazır olanlar ve mevsimlik çalışanlar da eklendiğinde işsiz sayısı gerçekte 5 milyon 118 bine, işsizlik oranı da yüzde 18,5'e yükseliyordu. İşsiz olan aile reisi sayısı 1 milyon 123 bin. Bu rakama iş aramayıp işbaşı yapmaya hazır olan 513 bin aile reisi ile mevsimlik statüde çalışan ancak bu mevsimde işsiz olan 13 bin aile reisi de eklendiğinde işsiz aile reislerinin sayısı 1 milyon 649 bine yükseliyor. İşsiz aile reislerinin yüzde 89'u erkeklerden, yüzde 10'u kadınlardan oluşuyordu. İşsizlerin yüzde 77,3'ü kentlerde yaşıyor.

Kadınların işgücüne katılımı birkaç koldan sürüyor. Mesela Darülaceze Vakfı, Rotary Kulüp'ün katkılarıyla Türkiye'de İsrafı Önleme Vakfı ve Grafeen Turist'in öncülüğünde 1 milyon lira katkıyla kadınlara mahsus mikrokredi programı başlattı. Ünlü kozmetik firması L'Oreal Türkiye Genç Bilim Kadınları projesini başlattı, seçilen 6 genç bilim kadınına 15 bin dolar burs verilecek. Devamı perşembeye.