Özgürlüklere yasa güvencesi

Başbakan Erdoğan’ın “ülke içinde daha otokratik, dışarıda daha pervasız lidere dönüşüyor” kanısı yaygınlaştı. Dün Radikal’de yayımlandı, Financial Times’ta Gideon Rachman da bunu yazmış.
Bu kanının içimize dönük tanıyı ‘sivil dikta’, ‘basına baskı’ deyimleriyle; dışarıdaki görünümünü ise ‘liderlik’ veya ‘model olma’ hevesi olarak nitelendirenler de var. Mısır, Tunus ve Libya halklarıyla sıcak ilişkilerde daha mütevazı olabilirdi. Ölçünün kaçıp kaçmadığını ve uluslararası kuralların zorlanıp zorlanmadığını birkaç ay sonra görmeye başlayacağız.
Başbakan’ın ülkeyi içeride baskıcı bir rejime taşımak için yasal bir girişimini bilmiyorum. Yasalarımız, eskisine göre daha serbesttir; basın ve örgütlenme özgürlüğü bakımından geriye giden mevzuat hatırlamıyorum. Mamafih, son zamanlarda öyle ‘torba kanunlar’ çıktı ki bilmediğimiz bazı hükümler getirilmiş, bildiklerimizde değişiklik yapılmış olabilir.
Yasalar dışında, idarenin uygulaması ve yargıçların tutumları da baskıcı bir zihniyetin yaygınlaşmasına yol açar ya da serbestliği giderek daraltır. 

Gemlik yürüyüşü
Son günlerde, idarenin yasal yetkilerini kullanarak özgürlüklerin kısıtladığının bir örneğini gördük.
BDP’nin desteklediği İmralı’ya yürüyüş, Doğu illerimizin sınırlarından başlayan önlemelerle durduruldu, Gemlik ilçesine girişler önlendi. Seyahat ve toplanma özgürlüğü iki gün için kaldırıldı.
Bursa Valisi, kamu düzeni ve halkın huzuru ‘adına’ yürüyüşü yasakladı, Diyarbakır, Batman gibi illerimizden çıkan otobüslerin yolları kesildi, Gemlik’te beş kişi gözaltına alındı. Yürüyüş destekçilerinden milletvekili Aysel Tuğluk, “Hiçbir ilden bırakılmadığı, izin verilmediği için program gerçekleştirilemedi” dedi. 

Valinin yetkisi
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu (TGK) valilere, evvelden izin alınsın veya alınmasın, gösterileri yasaklama, önleme, dağıtma yetkisi vermiştir. Bursa Valisi yetkisini kullanmış, diğer illerin valileri ile işbirliği yaparak yasak kararını yürütmüştür.
Öncelikle, TGK’nın valilere verdiği önleme yetkisini kullanarak, evrensel insan haklarından birinin kullanılmasının engellendiğini belirtmeliyim. Son olayda, şüphesiz İçişleri Bakanı’nın talimatı veya emri içinde, halkın önemli bir kesiminin düşüncelerinin yansıtılacağı yürüyüşe izin verilmemiştir. Bu uygulama, demokratikleşmeyi genişletmemiş, daraltmıştır. 

İdarenin takdiriyle özgürlük
Gerçekte Gemlik yürüyüşü yasalara uygundu, yapılması yasalarca yasaklanmamıştı. İktidar yasayı zorlamış, olaylar çıkacağı tahmin edilerek ‘idarenin takdiri’ ile yasaklamıştır. Gemlik yürüyüşü yapılsa ve şiddet olayları çıkmadan veya çıktıktan sonra durdurulabilseydi Türkiye Kürt meselesinde de azımsanmayacak mesafe almış olacaktı. 

Hukukun gereği özgürlük
Bu olaydan da anlaşılmıştır ki; özgürlüklerimiz sağlam hukuk normlarına bağlanmamıştır.
Son yıllarda yazabildiklerimizi, yasalar yeterli ölçüde değiştiği ve yasalar yasaklamadığı için yazabiliyor değiliz! İdarenin, savcıların ve yargıçların göz yummasıyla basın özgürlüğü yasaların dışında genişlemiş görünmektedir.
Son Kürtçe savunmanın yargıçlar tarafından yasaklandığı KCK davaları sürerken, eskiden olduğu gibi, yüzlerce mahkemede sanıklar tercümanla kendilerini Kürtçe savunmayı sürdürmüşlerdir.
Dün bir bakan, “Her şeyimizi konuşabiliyoruz” dedi, doğru diyelim; fakat yarın bir savcının ‘halkın kin ve nefreti’, ‘vatanın bölünmez bütünlüğü’ gibi iddialarla Türk Ceza Kanunu’na, Terörle Mücadele Kanunu’na veya değişik kanunlardaki çeşitli maddelere dayanarak soruşturma açmayacağının, yargıçların tutuklamayacağının güvencesi yoktur.
Güvence, anayasanın ve yasaların değiştirilmesidir.