Motorinin litre fiyatını değil, vatandaşın maaşıyla kaç litre alabildiğini konuşalım…

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, akaryakıt fiyatlarını değerlendirirken Avrupa’yı işaret etti: “Avrupa’da mazot 150 lira civarında, bizde 100 lira civarında.”

Avrupa’da akaryakıt fiyatları yüksektir belki. Ancak ekonomik tabloyu anlamak için yalnızca litre fiyatına bakmak yeterli mi?

Asıl soru şu: Bir vatandaş, maaşıyla kaç litre motorin alabiliyor?

Türkiye’de 2026 net asgari ücret 28.075 TL. Motorinin litresini 100 TL kabul ettiğimizde, bir asgari ücretli yaklaşık 280 litre motorin alabiliyor.

Aynı hesaplamaya göre bu rakam Almanya’da yaklaşık 692, Hollanda’da 844, İrlanda’da 1.100, Lüksemburg’da ise 1.194 litre.

Rakamlar bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:

Motorinin fiyatı tek başına alım gücünü anlatmaz.

Çünkü vatandaş motorini litre fiyatıyla değil, maaşıyla satın alıyor.

Mesele 100 lira mı, 150 lira mı?

Bir ülkede motorin 150 lira olabilir; ancak gelir seviyesi de yüksekse vatandaşın satın alma gücü daha farklı olabilir.

Başka bir ülkede motorin 100 lira olabilir; fakat gelir düşükse aynı litre vatandaşın bütçesine çok daha ağır gelebilir.

Dolayısıyla Avrupa kıyaslamasında yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, ücretleri ve alım gücünü birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Üstelik vatandaşın bütçesi sadece motorinden ibaret değil.

Kira, gıda, elektrik, doğalgaz, ulaşım…

Gelirin önemli bir bölümü temel ihtiyaçlara gidiyorsa, litre fiyatının başka bir ülkeden düşük olması tek başına refah göstergesi değildir.

Asıl hesap cebimizde…

Elbette ülkeler arası karşılaştırmalarda kur, vergi, sosyal güvenlik kesintileri ve fiyatların hangi tarihte alındığı gibi farklılıklar bulunuyor. Bu nedenle rakamların hesaplama yöntemiyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Ama ekonomik tartışmanın özü değişmiyor:

Fiyatı değil, fiyat karşısındaki geliri de konuşmalıyız.

Avrupa’yı örnek göstereceksek sadece “Orada motorin kaç lira?” diye sormayalım.

Bir de şunu soralım:

“Oradaki vatandaş maaşıyla kaç litre alabiliyor, bizim vatandaşımız kaç litre?”

Çünkü vatandaşın gerçek ekonomik durumunu gösteren rakamlardan biri, belki de tam olarak budur.

Yani demek istiyorum ki ;

Sn. Bakan Mehmet Şimşek’in gayet iyi bildiği üzere, asıl önemli olan tabeladaki fiyat değildir ; O fiyat karşısında vatandaşın cebinin ne söylediğidir…